Giao Dịch Liên Kết: Nghị Định 255/2026/NĐ-CP Cần Biết Gì?

Doanh nghiệp có giao dịch liên kết với công ty cùng hệ thống, vay vốn từ công ty mẹ hoặc chi trả phí quản lý cho công ty liên quan? Đây chính là những dấu hiệu cho thấy doanh nghiệp cần rà soát nghĩa vụ về giao dịch liên kết theo quy định mới nhất.

Nếu câu trả lời là “có”, doanh nghiệp nên kiểm tra lại các giao dịch liên kết này theo Nghị định 255/2026/NĐ-CP, chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2026 và áp dụng từ kỳ tính thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2026 (xem toàn văn văn bản pháp luật tại Cổng Thông tin điện tử Chính phủ).

Điều đáng lưu ý là giao dịch liên kết không chỉ xuất hiện ở các tập đoàn lớn hoặc doanh nghiệp có vốn nước ngoài. Nhiều doanh nghiệp trong nước cũng có thể thuộc phạm vi áp dụng nhưng chưa nhận diện đầy đủ nghĩa vụ của mình.

Không góp vốn vào nhau, có thể vẫn là bên liên kết?

Đây là điểm doanh nghiệp thường dễ bỏ sót.

Nhiều người chỉ kiểm tra tỷ lệ sở hữu vốn để xác định quan hệ liên kết. Tuy nhiên, trên thực tế, quan hệ này còn có thể phát sinh từ quyền điều hành, quyền kiểm soát hoặc các mối quan hệ tài chính giữa các bên.

Ví dụ, Công ty A và Công ty B không góp vốn vào nhau nhưng cùng do một cá nhân quyết định các vấn đề quan trọng về tài chính và hoạt động kinh doanh. Nếu hai công ty thường xuyên mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ hoặc cho nhau vay vốn, các giao dịch này cần được rà soát dưới góc độ giao dịch liên kết.

Vì vậy, doanh nghiệp không nên chỉ hỏi: “Ai đang sở hữu bao nhiêu vốn?” mà cần xem xét thêm: “Ai đang thực sự điều hành, kiểm soát và quyết định hoạt động của doanh nghiệp?”

Có hợp đồng và hóa đơn thì khoản chi đã an toàn?

Chưa chắc.

Một doanh nghiệp có thể ký hợp đồng và thanh toán phí quản lý, phí tư vấn hoặc phí hỗ trợ kỹ thuật cho công ty mẹ. Tuy nhiên, khi cơ quan thuế xem xét, doanh nghiệp có thể phải chứng minh:

Dịch vụ có thực sự được cung cấp hay không

Doanh nghiệp đã nhận được lợi ích gì từ dịch vụ

Mức phí được xác định dựa trên cơ sở nào

Khoản chi có phù hợp với hoạt động sản xuất, kinh doanh hay không

Chẳng hạn, nếu doanh nghiệp trả phí tư vấn nhưng không có báo cáo công việc, tài liệu bàn giao hoặc chứng cứ thể hiện kết quả thực hiện, việc giải trình có thể gặp khó khăn.

Do đó, hồ sơ không nên chỉ dừng ở hợp đồng và hóa đơn. Doanh nghiệp cần lưu giữ tài liệu thể hiện nội dung công việc, quá trình cung cấp dịch vụ và giá trị thực tế mà doanh nghiệp nhận được.

Được miễn lập hồ sơ giao dịch liên kết có phải là không cần kê khai?

Không.

Nghị định 255/2026/NĐ-CP có quy định các trường hợp được miễn kê khai một số nội dung hoặc miễn lập Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết.

Ví dụ, doanh nghiệp có thể được miễn lập hồ sơ khi chỉ phát sinh giao dịch với các bên liên kết cùng là đối tượng nộp thuế thu nhập doanh nghiệp tại Việt Nam, áp dụng cùng mức thuế suất và không bên nào được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp trong kỳ tính thuế. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn phải kê khai căn cứ miễn trừ theo quy định.

Vì vậy, trước khi kết luận doanh nghiệp thuộc diện miễn trừ, cần kiểm tra đầy đủ điều kiện và tình trạng thuế của các bên liên quan.

Doanh nghiệp nên làm gì với giao dịch liên kết ngay từ kỳ tính thuế năm 2026?

Thay vì chờ đến thời điểm quyết toán thuế, doanh nghiệp nên chủ động rà soát:

Các công ty, tổ chức hoặc cá nhân có quan hệ sở hữu, điều hành hoặc kiểm soát;

Các khoản mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ giữa các bên liên quan;

Các khoản vay, cho vay và chi phí lãi vay;

Phí quản lý, phí tư vấn hoặc các khoản chi nội bộ;

Hợp đồng, hóa đơn và tài liệu chứng minh giao dịch;

Nghĩa vụ kê khai và điều kiện được miễn lập hồ sơ.

Việc rà soát sớm giúp doanh nghiệp có thời gian bổ sung chứng từ, hoàn thiện hồ sơ và xử lý các vấn đề trước khi bước vào kỳ quyết toán. Nếu doanh nghiệp chưa có bộ phận pháp lý/thuế nội bộ đủ chuyên sâu, có thể tham khảo thêm dịch vụ tư vấn thuế & pháp lý doanh nghiệp của KNAGROUP

Khi nào doanh nghiệp nên tìm đến sự hỗ trợ chuyên môn?

Doanh nghiệp nên cân nhắc tư vấn chuyên môn khi gặp các tình huống như:

Chưa xác định được doanh nghiệp có quan hệ liên kết hay không

Có nhiều giao dịch nội bộ nhưng chưa đánh giá nghĩa vụ thuế

Phát sinh phí quản lý, phí tư vấn hoặc phí dịch vụ với công ty mẹ

Có khoản vay giữa các doanh nghiệp cùng hệ thống

Không chắc doanh nghiệp có thuộc diện miễn lập Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết

Cần chuẩn bị hồ sơ hoặc giải trình với cơ quan thuế

Trong những trường hợp này, việc rà soát từ góc độ pháp lý và thuế có thể giúp doanh nghiệp xác định đúng nghĩa vụ, hạn chế thiếu sót hồ sơ và chủ động kiểm soát rủi ro.

KNAGROUP/KNALAW hỗ trợ doanh nghiệp rà soát quan hệ liên kết, đánh giá giao dịch, kiểm tra hồ sơ và tư vấn phương án tuân thủ phù hợp với quy định hiện hành.

Tóm lại, Nghị định 255/2026/NĐ-CP đã có hiệu lực từ ngày 01/7/2026 và được áp dụng từ kỳ tính thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2026. Đối với doanh nghiệp, câu hỏi quan trọng không chỉ là “Có giao dịch với bên liên quan hay không?”, mà còn là: Doanh nghiệp đã xác định đúng quan hệ liên kết chưa? Hồ sơ hiện có đã đủ để chứng minh bản chất và giá trị của giao dịch chưa?

Nếu doanh nghiệp đang có giao dịch với công ty mẹ, công ty con, doanh nghiệp cùng hệ thống hoặc các bên có liên quan, hãy chủ động rà soát trước khi bước vào kỳ quyết toán thuế.

Liên hệ KNAGROUP/KNALAW để được hỗ trợ đánh giá tình trạng doanh nghiệp, rà soát giao dịch liên kết và tư vấn phương án tuân thủ phù hợp.

🌐 Website: https://knagroup.vn

🌐 KNALAW: https://knalaw.vn

📧 Email: contact@knalaw.vn

📞 Hotline: 0903 025 736

Bài viết mang tính chất cung cấp thông tin, không thay thế ý kiến tư vấn chuyên môn đối với từng trường hợp cụ thể.